فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٤٥ - فصل اقسام كلام

ترجمه و شرح فارسى:

فصل اقسام كلام‌

براى كلام به معناى وجود مبرز از وجود ديگر اقسامى مى‌باشد:

١- قسمى كه كلان نفس ذات بوده و تمام آيات و نشانه‌ها از او موجود

شده‌اند و به عبارت ديگر دالّ و مدلول با هم متّحدند و آن وجود اقدس الهى است‌

چنانچه در فرمايش همايون اثر مولاى متّقيان آمده: يا من دلّ على ذاته بذاته.

٢- موجودات تامّه‌اى كه من جميع الجهات در مرحله فعل بوده و هيچگونه‌

حالت منتظره و جهت نقصى در آنها نيست غير از امكان ذاتى كه در آنها هست و از

آنها بحروف عاليات تعبير مى‌كنند مانند عقول طوليّه در سلسله نزولى يعنى از عقل‌

اوّل تا عقل دهم كه هر كدام از آنها علّت براى لاحق مى‌باشند و نيز مانند موجوداتى‌

كه نفس ذوات و هويّات آنها كافى است در انتقال از نقص بكمال و احتياجى به‌

مكمل و فاعل خارجى ندارند همچون نفوس طاهره انبياء و ائمّه معصومين سلام اللّه‌

عليهم اجمعين چنانچه در فرمايشات در ربار خود ايشان وارد شده است كه نحن‌

الكلمات التّامّات و نيز در قرآن عزيز اطلاق كلمه به بعضى از انبياء شده از جمله اين‌

آيه « و كلمة منه الآية» كه مراد حضرت عيسى على نبيّنا و آله عليه و عليهم السّلام‌

مى‌باشد و نيز حضرت ختمى مرتبت فرمودند: اوتيت جوامع الكلم.

٣- موجودات عالم تكوين اعمّ از نفوس و موجودات عالم مثال يا عالم‌

ملك كه عبارتست از عرش و كرسى و عالم عناصر و مواد چنانچه در قرآن عزيز

سوره « كهف » آيه [١٠٩] مى‌فرمايد:

لو كان البحر مدادا لكمات ربّى لنفذ البحر قبل ان تنفذ كلمات ربّى و لو جئنا بمثله مددا.

البتّه كثرت اين موجودات و تراكم آنها مانع است از اينكه احدى بتواند

مظهريّت و كلمه بودن تمام آنها را كلّ بحسبه و مرتبته درك نمايد مگر وجود اقدس‌

خودش جلّ و على و نيز نفوس طاهره‌اى كه از تمام علائق عالم طبيعت و قذارات‌

وادى ناسوت و ظلمت اقليم ملك رسته و ادنا ملابستى با جهل بسيط يا مركّب‌

نداشته باشد بلكه مظهر نور محض و مرآت علم بحت باشد و اين منحصر است در